حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

525

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

يك‌باره از اهميّت افتاد و به همان سرعت كه ايجاد شده بود رو به خرابى گذاشت و امير تيمور نيز كه گويا ذاتا با آبادى دشمنى داشت آنچه را كه از سلطانيّه برپا بود با خاك يكسان كرد و اين شهر از آن تاريخ ببعد ديگر جانى نگرفت و امروز نيز همچنان خراب است . فتح گيلان در 706 ولايت كوچك گيلان در تمام دورهء استيلاى مغول از حدّ اردبيل و خلخال تا حدود كلار - دشت و سرحدّ خاك مازندران از دستبرد سرداران چنگيزى و هولاگو و ايلخانان جانشين ايشان محفوظ مانده بود و بواسطهء وجود معابر صعب العبور و بيشه‌هاى انبوه مغول نتوانسته بودند بر آن دست يابند . اولجايتو در سال 706 چهار دسته سپاهى از چهار طرف بتسخير گيلان فرستاد بشرح ذيل : امير چوپان از راه اردبيل و طالش ، قتلغشاه از سمت خلخال ، طوغان و امير مؤمن از راه قزوين و كلاردشت و خود او نيز با اردوى چهارم از طريق لاهيجان گيلان را مورد هجوم قرار دادند . اولجايتو قبل از لشكركشى به خاك گيلان سفرائى پيش امراى محلّى آنجا فرستاد و ايشان را باطاعت خود خواند . اين امرا همه هدايائى پيش سلطان روانه كردند و از در فرمان‌بردارى درآمدند و مورد اكرام و احترام شدند ولى اندكى بعد فهميدند كه بواسطهء ثروت فوق العادهء گيلان و صيت گرانى امتعهء حاصلهء از آن مخصوصا ابريشم امراى اولجايتو چشم طمع به اين ولايت دوخته‌اند و هر كدام از امراى مزبور توقّعاتى بىپايان دارند به همين جهت بتدريج سر از اطاعت پيچيدند و درصدد دفاع املاك موروثى و مال و نام خود برآمدند و همين حركت اولجايتو را خشمگين كرده بفرستادن اردو و استيلاى بر گيلان از چهار حدّ تصميم گرفت . اگرچه فتح گيلان در قدم اوّل بمناسبت كوچكى و نزديكى و عدم اعتبار امراى محلّى آسان مىنمود ولى كمى بعد معلوم شد كه كارى بس مشكل است چه از طرفى سختى راهها و موانع بيشمار از قبيل جنگل و كوه و باران و گل قدم بقدم اردوهاى اولجايتو را دوچار زحمت و خطر ميكرد و از طرفى ديگر دفاع مردانه مردم از جان